Ile śmieci mamy, ile spalimy [Cykl „Spalarnia od środka"]

Radomszczanie produkują prawie 20 tysięcy ton śmieci rocznie. Połowa to śmieci niesegregowane. Według deklaracji śmieciowych w Radomsku mieszka 36.900 osób. O prawie sześć tysięcy mniej, niż w oficjalnych statystykach

Cykl powstaje w ramach grantu SERAPH, finansowanego przez Departament Stanu USA 

Planowana budowa spalarni śmieci przy ul. Wyszyńskiego ma - według inwestora, Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej - zmniejszyć rachunki za ciepło i odbiór śmieci oraz wykorzystać odpady które nie nadają się do recyklingu ale mają tzw. wartość kaloryczną (ile energii można z nich uzyskać) i ograniczyć ich składowanie. Ale ile w sumie tego jest?

Połowa zmieszanych

Dane o ilości śmieci odbieranych w Radomsku zawiera publikowany co roku dokument „Analiza stanu gospodarki odpadami za 2023”. Można się z nim zapoznać w Biuletynie Informacji Publicznej Radomska. Zawiera informacje o systemie zorganizowanym w mieście, z prowadzonym przez miejską spółkę PGK.

Najważniejsze dane dotyczą ilości produkowanych śmieci i liczby mieszkańców. Według deklaracji śmieciowych w Radomsku na koniec grudnia 2022 roku mieszkały dokładnie 36.902 osoby (teraz pewnie jest ich mniej). To duża różnica w stosunku do liczby zameldowanych, bo ta wynosiła wtedy 42.835 osób. Jak piszą autorzy dokumentu, „różnica w wysokości 5933 osób może wynikać z faktu, iż osoby zameldowane na terenie Radomska, faktycznie zamieszkują na terenie innej gminy lub przebywają poza granicami kraju.”. Meldunek nie jest bowiem jednoznaczny z faktycznym zamieszkiwaniem.

W ubiegłym roku z terenu gminy PGK odebrało 19.282 tony odpadów komunalnych. To oznacza, że jeden radomszczanin średnio produkuje 522 kg śmieci rocznie (43 kg miesięcznie). To więcej niż statystyczny mieszkaniec Polski (355 kg rocznie) ale prawie tyle samo, co przeciętny Europejczyk (530 kg).

Najwięcej produkujemy śmieci z tworzyw sztucznych (1026 ton rocznie w całym mieście), tektury i papieru (522 tony), szkła (800 ton), odpadów kuchennych ulegających biodegradacji (800 ton). Prawie połowa (9200 ton) to zmieszane (niesegregowane) odpady komunalne.

Co ważne: ta liczba spada. W 2019 roku śmieci niesegregowane stanowiły 66 procent wszystkich odbieranych, w 2021 - 59 procent, za to w 2023 - 47,8 procent. W tonach ilość tych śmieci spadła z 14 do 9,2 tys. Selektywnie zebrane odpady, czyli papier i tektura, szkło, tworzywa sztuczne, metale i opakowania stanowiły 13 procent odebranych odpadów komunalnych w 2023 roku.

Obsługę systemu prowadzi PGK. Wygrało przetarg i dostaje z miasta 10,4 mln zł. Odbiór śmieci, dostawa do instalacji przetwarzania w Płoszowie, zagospodarowanie, prowadzenie punktów selektywnej zbiórki odpadów kosztuje 9,7 mln zł. Koszt obsługi systemu (wynagrodzenia pracowników, zakup materiałów biurowych, zakup sprzętu komputerowego, kampania informacyjno-edukacyjna, pomoc prawna) to 618 tys. zł.

Zgodnie z uchwałą rady miasta z 2022 roku mieszkańcy płacą za odbiór śmieci 24 zł od osoby miesięcznie. Jeśli ich nie segregują - 48 zł.

Za mało RDF

Jak te liczby przekładają się na planowaną budowę spalarni? W 2023 roku PGK przekazało do Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów w Płoszowie prawie dwa tysiące ton odpadów oznaczonych kodem 19 12 12 (tzw preRDF). Ten rodzaj odpadów nie nadaje się do recyklingu, ale zawiera między innymi tworzywa sztuczne. Można z nich uzyskać energię. One właśnie, oraz odpady RDF, mają być spalane przy ul. Prymasa Wyszyńskiego i z nich będzie wytwarzana energia elektryczna i cieplna. Według danych inwestora wydajność linii technologicznej wyniesie 22.620 ton na rok. To oznacza, że albo PGK będzie musiał zwiększyć ilość odpadów RDF i preRDF zbieranych z miasta, albo będzie spalać śmieci spoza Radomska.