Bracia Ukraińcy, jesteśmy z Wami. "Ukraińcy powoli wracają"

Na Ukrainie trwa wojna, wojska rosyjskie ostrzeliwują ukraińskie miasta, a rosyjskie samoloty latały już nad Kijowem, stolicą tego kraju. Ukraińcy próbują wyjechać, uciekają na zachód. Wiemy o Ukraińcach mieszkających od kilku lat w Radomsku, którzy pojechali do rodzin na zimowe ferie. Próbują dzisiaj wrócić do naszego miasta. Przypominamy teksty publikowane w Gazecie Radomszczańskiej, które dotyczą ich społeczności. Ten artykuł opublikowaliśmy numerze 23 z czerwca 2020 roku.

Kiedy zaczęła się pandemia, wyjechali. Jedni, bo musieli, inni, bo ten czas woleli przeczekać z rodzinami. Niektórzy potem żałowali, bo na powrót do pracy w Radomsku musieli czekać do otwarcia granic. A kolejne tygodnie na Ukrainie to dla nich konkretne straty. - Nie ma co ukrywać, przecież nie przyjeżdżamy tu dlatego, że u nas jest dobrze, tylko dlatego, że trzeba z czegoś żyć - mówią Ukraińcy mieszkający w Radomsku

Janusz Kucharski, jk@radomszczanska.pl

Trudno ich policzyć, wiadomo jednak, że w mieście jest ich być może ok. 3000. Nie ma ich w statystykach Powiatowego Urzędu Pracy, bo najczęściej pracę dostają przez agencję. 
Gdy rozpoczęła się pandemia, największe zakłady w radomszczańskiej strefie inwestycyjnej decydowały: naszych etatowych nie zwalniamy, nie przedłużamy współpracy z tą czy inną agencją pośrednictwa pracy, która ma „ręce do wynajęcia”. W pierwszej kolejności padało na Ukraińców.
Te ręce spakowały walizki, a ich właściciele wsiedli do autokarów, pociągów i samochodów. Pojechali do swoich domów, żeby przeczekać. Teraz powoli wracają.

Nie wszyscy

Nie wszyscy wyjechali. Niektórzy są w mieście na tyle długo, że czują się już radomszczanami i podkreślają to od razu, na początku rozmowy. Im nie przeszło przez myśl, żeby wyjeżdżać.

l Aleksander przyjechał w 2017 roku. Ma 36 lat. Z wykształcenia jest kucharzem. l I jako kucharz dostał pracę w Radomsku. 
l Wysłał CV, bo znalazł ogłoszenie w internecie. 
l To jego pierwsza praca w Polsce. 

Radomsko przypadło mu do gustu.
- Pochodzę z bardzo dużego miasta. Spodobało mi się tutaj, ten spokój. Szybko się przestawiłem - dodaje, że ma nadzieję, że wkrótce będzie miał prawo stałego pobytu.
Olek mówi, że jego znajomi, którzy mieszkają w innych polskich miastach, jeśli tylko mogli pracować, nie wyjeżdżali. 
- Pewnie, że wiem, jak to wygląda na Ukrainie. I jest mniej więcej tak samo, jak w Polsce. Maseczki, dystans i te wszystkie zasady. Mama idąc do sklepu zakłada maseczkę, rękawiczki, jak wszędzie. Żeby było bezpiecznie. Dokładnie tak jak tu. Zresztą ja się nie boję. Wszyscy musimy przez to przejść - mówi i dodaje, że on patrzy teraz na swoje życie z innej perspektywy niż trzy lata wcześniej. 

- Kiedy tu przyjechałem myślałem, że jestem tu tylko dla zarobku. Dzisiaj mogę o sobie powiedzieć, że jestem radomszczańskim patriotą. No to jak miałbym wyjeżdżać? - śmieje się Olek. - Jestem tu już u siebie. Mam tu wielu znajomych i prawie na pewno ułożę swoje życie w tym mieście.

Siergiej jest w mieście od roku. Z żoną i córką. Pracuje na strefie. Na jednej zmianie pracuje z nim jeszcze trzech Ukraińców. On też jest zadowolony z pracy i życia w Radomsku.
W zakładzie nic się nie zmieniło. Jeśli nie liczyć, że teraz trzeba najpierw zdezynfekować ręce, założyć rękawiczki i maseczki. Przecież nie tylko u nich. No i jeszcze te odległości, które trzeba utrzymywać. 
- Pewnie, że na początku były obawy, może nawet strach, bo nikt nie wiedział, jak będzie. Ilu będzie zarażonych, jak się to przechodzi. Jednak ważne też było, że mamy pracę. I że mamy w zakładzie ten spirytus i maseczki. Bo na Ukrainie tych rzeczy brakuje. Siostra mi opowiadała. Jedna maseczka w aptece na polskie pieniądze 20 zł. A 20 zł tutaj i tam to zupełnie inne pieniądze.
W przypadku Siergieja powód był jeszcze jeden: on i koledzy nie mogli sobie pozwolić na wyjazd. Nawet na krótko. Starają się o karty stałego pobytu. Nie chcieli przerywać procedury. Zresztą, jak się ma przy sobie rodzinę, jest o wiele łatwiej. - Nie znam ani jednej osoby chorej na koronawirusa. Ani w Radomsku, ani w Polsce, ani na Ukrainie. Można się zastanawiać, gdzie on w ogóle jest? 
Szkoła zamknięta, córka w domu. - Na podwórko nie chodzi. A i my też raczej się ograniczamy. Do pracy, do sklepu i wystarczy. Dajemy radę - kończy rozmowę.

Tu jest stabilnie

Kateryna z mężem i córką są w Radomsku od 2012 roku. 2011 spędzili w Inowrocławiu. Potem jej mąż dostał pracę w naszym mieście, przeprowadzili się, spodobało im się tutaj, i wrośli, jak mówi, w to miejsce. Jest tłumaczem przysięgłym.
- Świeżo upieczonym - śmieje się. - Dopiero miałam zaprzysiężenie.
Z tym zawodem wiąże swoją przyszłość. Wcześniej uczyła angielskiego w jednej z prywatnych szkół językowych w Radomsku. 
- Kiedy już było wiadomo, że koronawirus jest w Polsce, chyba nawet przez chwilę nie przeszło mi przez głowę, że trzeba wracać na Ukrainę. Bo wszystko jest tu stabilne. Praca, nasze dziecko urodziło się tutaj. Tu jest nasze miejsce.
Siedzieć w domu, unikać kontaktu, zakładać maseczki, myć ręce. Zasady tutaj i tam są praktycznie takie same.
- I jeszcze jedno jest takie samo, jedni maseczki noszą, inni nie, jedni mają na ustach i nosie, inni na brodzie - śmieje się. - Poza tym różnice polegają na tym, że tu, w Radomsku, jest nam o wiele łatwiej, niż na Ukrainie. Pod względem zarobków i cen. Tutaj można normalnie żyć. Na Ukrainie jest bardzo ciężko, przy tak niskich zarobkach i tak wysokich cenach. Tutaj możemy sobie pozwolić na to, żeby odłożyć jakieś pieniądze, tam nie ma o tym mowy.
Kateryna jest filologiem, studiowała literaturę polską i amerykańską. Na Ukrainie przez rok pracowała w państwowej szkole.
- Tamte wypłaty były… - szuka odpowiednich słów -  ...kiedy otrzymałam pierwszą zastanawiałam się, czy kupić jeden but, czy zaryzykować i kupić dwa? Naprawdę. Ciężko. 
Kiedy rozmawia z rodziną na Ukrainie słyszy, że wielu jej przyjaciół z rodzinnego miasta, którzy też szukali szczęścia w Polsce, wróciło w czasie pandemii do domów. 
- Wystraszyli się. Zwykła ludzka reakcja. Nie wiedzieli co się wydarzy, a w domu, wiadomo, bezpieczniej. Wielu bardzo szybko stwierdziło, że to błąd. Niby jest koronawirus, ale ludzie nie przestrzegają przepisów, które wprowadziło państwo, więc jakie to bezpieczeństwo? Pracy tam nie ma, żyć z czegoś trzeba, chcieliby jak najszybciej wrócić do Polski. Tyle, że granica zamknięta.
Część obostrzeń już zniesiono. 
- Ostatnio dzwonili nasi znajomi, że już tu są, wrócili do pracy i bardzo się z tego cieszą. Bo tam nie mieliby co robić.

O decyzjach polskich władz związanych z walką z pandemią nie chce mówić. Jej zdaniem część to polityka, a tak być nie powinno. 

- Myślę, że warto ograniczyć wyjścia z domu, unikać spotkań, dla naszego wspólnego dobra. Chociaż sama już nie wiem… Bo najpierw takie zakazy, a teraz wszystko się otwiera. Trudno to zrozumieć. Jakaś niekonsekwencja.
Teraz jest dobrze, mówi Kateryna. Jednak pierwsze pięć lat to była walka. - Nie znaliśmy reguł i przepisów, wszystko było dla nas nowe. Muszę zaznaczyć, że nie wyjechałabym z Ukrainy, gdybym nie znała polskiego. Po prostu bym się nie zdecydowała. Po pięciu latach wszystko zaczęło się stabilizować. Mąż nie musi się martwić, czy za miesiąc będzie miał pracę. A to bardzo ważne. Mamy polskich przyjaciół, mamy się do kogo odezwać.
Nie pamięta, żeby ktoś w Radomsku odnosił się do niej niewłaściwie. - Może dlatego, że uczyłam angielskiego i ludzie mieli do mnie jakiś szacunek. Chociaż kilka lat temu pod Radomskiem jechaliśmy samochodem i zostaliśmy obrzuceni śnieżkami. Rzucali dlatego, że wiedzieli, że jesteśmy Ukraińcami. Myślę, że nie byli trzeźwi. Nic więcej złego się nie wydarzyło.