Relaks na Łemkowszczyźnie - sielsko i aktywnie w Beskidzie Niskim i Sądeckim

Pogranicze Beskidu Sądeckiego i Niskiego, gdzie leżą dwie popularne miejscowości wypoczynkowe, czyli Krynica i Muszyna, ma bogatą, wielokulturową historię. Do II wojny światowej, podobnie jak rozległe tereny położone na wschód od Popradu, zamieszkane były przez ruskich górali nazywanych Łemkami.

Choć bieg historii nie był dla nich łaskawy i zostali z tych ziem przesiedleni, to wciąż widoczne są w terenie ślady ich wielowiekowej obecności.

W krainie łagodności

Beskid Niski to niezwykła, pełna magii i sielskiej atmosfery kraina rozciągająca się między Bieszczadami a Beskidem Sądeckim. Choć nie ma tu spektakularnych górskich szczytów, a jedynie łagodne, porośnięte często lasem górskie grzbiety, to jest to miejsce, gdzie można wspaniale odpocząć od codzienności i zrelaksować.

Ogromnym atutem Beskidu Niskiego, który turyści dopiero odkrywają, są doliny. Niegdyś tętniły one życiem i wypełnione były zabudową. Dziś wiele z nich jest opuszczonych, a o dawnym życiu świadczą tylko przydrożne krzyże, podmurówki domów czy ukryte wśród drzew stare cmentarze i miejsca po cerkwiach. Doliny Beskidu Niskiego są idealnym miejscem na spacery, ale także wycieczki rowerowe, również te z dziećmi, ponieważ trasy są stosunkowo łatwe i nie wymagają dużego wysiłku czy pokonywania stromych podjazdów.

Na szczęście nie wszystkie ślady obecności Łemków w Beskidzie Niskim i Sądeckim zniknęły bezpowrotnie. Im dalej na zachód, tym więcej jest zachowanych cerkwi czy nawet dawnych, drewnianych domów. Prawdziwym zagłębiem cerkiewnym są tereny między Krynicą a Gorlicami. Tu niemal w każdej wsi zobaczyć można zabytkowe, drewniane świątynie, z których kilka, np. w Powroźniku, Kwiatoniu, Owczarach czy Brunarach, wpisane zostało na listę UNESCO.

Gotowanie po łemkowsku

Kultura łemkowska przetrwała nie tylko w dziedzictwie materialnym, ale także w zwyczajach, tradycjach oraz kuchni. Potrawy łemkowskie, oparte na prostych składnikach, są wciąż obecne w świadomości i na stołach we wschodniej części Beskidu Sądeckiego i w Beskidzie Niskim. Gotowane są zarówno w domach, jak i podawane w restauracjach regionalnych, takich jak Strakija w Muszynie (https://strakija.pl/).

Pobyt w łagodnej krainie beskidzkich wzgórz i dolin nie może być pełny bez skosztowania poliwki na marynowanych rydzach, rydzów na maśle, kapuścianej warinaki, dyrunów, czyli placków ziemniaczanych, hołubców - gołąbków z kaszy gryczanej czy łemkowskich pierogów, w których farszu znajduje się kapusta, biały ser, ziemniaki i boczek. Tradycyjna kuchnia, choć dziś często dostosowywana przez kucharzy do współczesnych warunków pozwala jeszcze lepiej wczuć się w atmosferę tej niezwykłej krainy, jaką jest Łemkowszczyzna.