Przemoc psychiczna w związku - jak ją rozpoznać i odzyskać siebie?

Mimo że jej przejawy na pierwszy rzut oka nie są tak widoczne, jak przemocy fizycznej, to jej wpływ jest równie dotkliwy. Mowa o przemocy psychicznej w związku. Po czym poznać, że jest się jej ofiarą i gdzie zgłosić się po pomoc?

Sprawdź. Czym jest przemoc psychiczna i jak się przejawia?

Przemoc psychiczna to forma znęcania się, w której dana osoba używa słów, zachowań, gestów czy innego rodzaju działań, które mają wywrzeć negatywny wpływ na emocje i psychikę drugiej osoby. Zwykle jej celem jest manipulacja, kontrola czy też osłabienie ofiary. Ponieważ sprawcy przemocy psychicznej często wmawiają ofierze, że sama jest jej winna, zazwyczaj bardzo ciężko dotrzeć do osoby poszkodowanej i jej pomóc - ona sama wierzy w to, że zasługuje na to, co ją spotyka.

Przemoc psychiczna w związku może przybrać różną postać. Do jej przykładów zalicza się:

 Słowną agresję - może obejmować takie zachowania jak obrażanie, wyzywanie, wyśmiewanie, celowe zawstydzanie czy upokarzanie w obecności innych;
 Manipulację i kontrolę - objawiające się poprzez m.in. izolację partnera od rodziny i przyjaciół, sprawdzanie jego telefonu bez zgody, kontrolowanie wydatków, ubioru, wyjść z domu itp.;
 Groźby - zapowiedzi użycia przemocy fizycznej lub emocjonalnej, straszenie odejściem, wyrządzeniem krzywdy sobie lub komuś innemu;
 Bagatelizowanie/lekceważenie - umniejszanie problemów i uczuć ofiary, ignorowanie jej potrzeb; 
 Szantaż emocjonalny - przymuszanie do zrobienia czegoś, podporządkowania się lub zmiany/przyjęcia zdania poprzez wywoływanie poczucia winy, strachu lub wstydu; 
 Karanie ciszą - celowe ignorowanie i unikanie rozmów, by “ukarać” ofiarę, i wywołać u niej niepewność, lęk, poczucie winy;
 Powtarzające się nękanie - systematyczne i celowe krytykowanie, wypominanie przeszłości, wyśmiewanie, aby złamać psychicznie ofiarę;

 Gaslighting - manipulowanie ofiarą tak, by przestała wierzyć w swoje osądy, stała się zalękniona i nie ufała własnej percepcji czy pamięci, np. poprzez ciągłe negowanie, że coś nie miało miejsca albo że ofiara “wymyśliła sobie”
dany przebieg zdarzeń.

Skutki przemocy psychicznej 

Przemoc psychiczna, zwłaszcza w związku czy innej bliskiej relacji, pozostawia trwałe ślady w psychice, jak i życiu osoby jej doświadczającej. Mimo że czasem trudno zauważyć jej konsekwencje, to istnieją pewne sygnały, które mogą oznaczać
że Ty lub bliska Ci osoba jesteście ofiarami przemocy emocjonalnej, m.in.:  

 Zaburzenia nastroju (stany lękowe, nerwica) - życie z osobą przemocową to ciągły rollecoaster emocjonalny - ofiara nigdy nie wie, czego może spodziewać się po drugiej stronie. To idealne podłoże do rozwoju zaburzeń nastroju czy
napadów lękowych. 
 Dolegliwości somatyczne - długotrwały stres wywołany psychiczną przemocą może także wpływać na zdrowie fizyczne i prowadzić do np. częstych bólów głowy, brzucha, napięć mięśniowych, osłabionej odporności czy zaburzeń
odżywiania.
 Bezsenność, koszmary senne - częste uczucie strachu, niepokoju czy poczucia zagrożenia może znacząco wpływać na jakość snu i jego rytm. 
 Apatia, przewlekłe zmęczenie - spowodowane nie tylko zaburzeniami nastroju i snu, lecz także chronicznym stresem. Ofiara może czuć całkowitą niemoc i mieć problem z wykonywaniem codziennych obowiązków czy ogólnym funkcjonowaniem.
 Zmiana zachowania - najczęściej osoby doświadczające przemocy mogą znacząco zmienić swoje zachowanie - zarówno wobec przemocowego partnera, jak i innych. W zależności od skali i czasu trwania przemocy, mogą stać się bardziej unikające i zalęknione lub wręcz przeciwnie - agresywne. Oprócz tego zwykle (często na skutek działań partnera) izolują się od swoich bliskich/wycofują z życia towarzyskiego. 
 Spadek samooceny - ciągłe wyśmiewanie, obrażanie, krytyka mogą spowodować, że osoby doświadczające przemocy stają się bardzo niepewne siebie i przekonane, że nie zasługują na lepsze traktowanie.
 Depresja i myśli rezygnacyjne - długotrwała ekspozycja na przemoc psychiczną nierzadko prowadzi także do poważnych zaburzeń psychicznych. 

Ofiary przemocy mogą odczuwać ogromny ból emocjonalny oraz poczucie beznadziejności, co stanowi poważne zagrożenie nie tylko dla ich zdrowia mentalnego, lecz także życia.

Przemoc psychiczna w związku - jak pomóc sobie lub komuś bliskiemu? 

Jeśli Ty lub osoba Ci bliska doświadczacie przemocy psychicznej ze strony swojego partnera, pierwszym krokiem do zmiany jest samo zrozumienie, że nie jesteście winne tej sytuacji i zasługujecie na szacunek, miłość oraz akceptację. Niestety, ze względu na różnego rodzaju techniki manipulacyjne i ciągłe poddawanie w wątpliwość wartości ofiary, może być to bardzo trudne do samodzielnego zauważenia i zrealizowania. Eksperci pleso podkreślają, że warto więc poszukać profesjonalnej pomocy u specjalisty zdrowia psychicznego. W przypadku bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia, i konieczności natychmiastowej interwencji, uzyskacie pomoc również na bezpłatnej całodobowej infolinii Niebieska Linia (800 12 00 02) lub na infolinii Ogólnopolskiego Telefonu Kryzysowego dla Ofiar Przemocy w Rodzinie (22 668 70 00).