Zawodowy radny? Mniej władzy dla prezydenta? Co zmienić w samorządzie - dyskutują naukowcy i samorządowcy

Czy należy ograniczyć rolę władzy wykonawczej w samorządzie, czyli wójtów, burmistrzów i prezydentów. Jeśli tak, to w jaki sposób? Czy wprowadzić instytucję zawodowego radnego? – Między innymi nad takim problemami dyskutowali uczestnicy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Rola organów stanowiących i wykonawczych w samorządzie terytorialnym – teoria, praktyka, przyszłość”, która odbył się na Uniwersytecie Vizja w Warszawie

Samorząd wymaga zmian - to hasło w debacie publicznej pojawia się coraz częściej. Ale różne strony dyskusji różnie te zmiany rozumieją. Samorządowcy chcieliby jeszcze więcej władzy i jeszcze więcej pieniędzy. Aktywiści i media - ograniczenia wszechwładzy wójtów burmistrzów i prezydentów. Swoje postulaty mają także środowiska naukowe, która samorząd badają.

Konferencję „Rola organów stanowiących i wykonawczych w samorządzie terytorialnym - teoria, praktyka, przyszłość” zorganizowała 10 kwietnia prof. Uniwersytetu Vizja dr hab. Małgorzata Niewiadomska-Cudak. Wśród prelegentów i dyskutantów byli: prof. Anna Pacześniak z Instytutu Studiów Europejskich Uniwersytetu Warszawskiego; dr hab. Elżbieta Lesiewicz, kierowniczka Zakładu Najnowszej Historii Politycznej UAM; dr Michał Klonowski z Katedry Systemów Politycznych UŁ; dr hab. Kamil Śmiechowski, prof. UŁ, kierownik Interdyscyplinarnego Centrum Studiów Miejskich; dr hab. Anna Wierzchowska, prof. Uniwersytetu VIZJA, Dziekan Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu VIZJA; prof. UW Jolanta Itrich-Drabarek, Katedra Nauk o Państwie i Administracji Publicznej; prof. dr hab. Jacek Sobczak, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu VIZJA; dr hab. Maciej Borski, prof. Akademii Humanitas; burmistrz Pleszewa Arkadiusz Ptak; przewodniczący rady miejskiej w Łodzi Bartosz Domaszewicz, wiceburmistrz dzielnicy Ochota Sławomir Cygler, sędzia NSA Arkadiusz Cudak; Sławomir Cygler, wiceburmistrz dzielnicy Ochota; burmistrz miasta i gminy Solec Małgorzata Szymańska; Jan Czubak, sekretarz zarządu Stowarzyszenia Rzeczpospolita Obywatelska; Andrzej Andrysiak, prezes Stowarzyszenia Gazet Lokalnych

Uczestnicy przyglądali się i omawiali relacje między organami stanowiącymi i wykonawczymi, pozycji radnych i wójtów, dyskutowali o dwukadencyjności oraz o systemowych problemach samorządów. Przedstawili rekomendacje, które mogą stanowić podstawę prac legislacyjnych oraz wdrożeniowych w obszarze funkcjonowania samorządu. Najważniejsze z nich:

• Ograniczenie nadmiernej koncentracji władzy wykonawczej:
• Uwzględnienie podczas dyskusji o dwukadencyjności narastającego rozdźwięku między samorządem jako elitą władzy a samorządem jako elementem społeczeństwa obywatelskiego oraz faktu, że w wymiarze społecznym, wizerunkowym i perswazyjnym zniesienie limitów kadencyjnych jest trudne do uzasadnienia i obrony w oczach opinii publicznej,
• Rozważenie elementów kolegialności w zarządzaniu lokalnym.
• Eliminowanie barier dla kobiet i grup niedoreprezentowanych.
• Rozważenie wprowadzenia instytucji radnego zawodowego,
• Zapewnienie zaplecza eksperckiego i analitycznego dla radnych
• Zwiększenie realnego wpływu rad na polityki lokalne,
• Ograniczenie ich marginalizacji.
• Kontynuacja działań na rzecz równości płci i pluralizmu społecznego.
• Jasne określenie charakteru uchwał kierunkowych,
• Wzmocnienie odpowiedzialności za niewykonywanie powyższych uchwał.
• Ograniczenie wpływu partyjnych mechanizmów decyzyjnych na poziomie lokalnym.
• Opracowanie Kodeksu Ustroju Samorządu Terytorialnego,
• Uporządkowanie i ujednolicenie przepisów.
• Przygotowanie kompleksowego programu reform opartego na analizach, konsultowanego z praktykami, wdrażanego etapowo.
• Zapewnienie adekwatnych źródeł finansowania zadań.
• Wzmacnianie funkcji kontrolnej i informacyjnej mediów lokalnych,
• Przeciwdziałanie upolitycznieniu przekazu dotyczącego funkcjonowania JST.
• Przeciwdziałanie zjawiskom klientelizmu (np. powiązania zatrudnieniowe w spółkach komunalnych),
• Uznanie mieszkańców za centralny podmiot samorządu,
• Zapewnienie przewidywalności systemu.

Konferencję zrealizowano w ramach projektu finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Programie „Wektory Nauki”.