Rola ojca podczas ciąży: jak wspierać partnerkę i przygotować się na narodziny?

[ARTYKUŁ SPONSOROWANY] Chociaż w kontekście zdrowotnym ciąży zwykle uwaga skupia się na matce, to rola ojca również jest w tym czasie bardzo ważna. Wsparcie ze strony partnera jest czynnikiem pozytywnie wpływający na sferę psychiczną, co często przekłada się także na aspekty somatyczne. Zobacz, w jaki sposób mężczyzna może wspierać ciężarną kobietę w przygotowaniach do porodu i w trakcie jego trwania!

Ciąża jest czasem pełnym intensywnych zmian. Dotyczą one zarówno sfery fizycznej, jak i emocjonalnej. Niemniej istotne są także kwestie praktyczne związane z nową rolą i obowiązkami. W całym tym procesie coraz ważniejsza staje się rola ojca. Mężczyźni chcą uczestniczyć w życiu dziecka już od chwili narodzin. Wielu z nich rozumie także, jak istotne jest ich wsparcie w trakcie ciąży. W jaki sposób wspólnie przygotować się do narodzin dziecka?

W trakcie ciąży dochodzi do wielu zmian hormonalnych, które mają wpływ na samopoczucie i kondycję psychiczną. Według różnych danych w Polsce na depresję poporodową i różne zaburzenia emocjonalne w trakcie ciąży skarży się od 10%, do nawet 30% kobiet ciężarnych. Jest to więc dla wielu kobiet bardzo trudny czas, w którym nie radzą sobie one ze stresem i często nierealistycznymi wyobrażeniami roli matki.

Takie problemy wpływają negatywnie nie tylko na psychikę kobiety i jej relacje z najbliższymi, ale także na zdrowie – jej i dziecka. U ciężarnych, które deklarowały wystąpienie różnych objawów depresyjnych, dwa razy częściej dochodzi do porodów przedwczesnych, stanu przedrzucawkowego oraz cukrzycy ciężarnych. 

Dlatego dla kobiet w tym czasie bardzo ważne jest wsparcie partnera. Świadomość, że można liczyć na pomoc drugiej osoby, z pewnością pomaga łagodzić stres i obawy związane z macierzyństwem. Warto wspólnie celebrować ten czas i razem zajmować się planowaniem aspektów praktycznych, zakupami czy przeglądaniem imion dla dziewczynek i dla chłopców.

Niekiedy kobiety potrzebują także specjalistycznej pomocy. W takich sytuacjach rolą partnera jest ułatwianie i wspieranie procesu terapii.

Każda osoba może mieć nieco inne wyobrażenie na temat rodzicielstwa. Dotyczy to zarówno kwestii fundamentalnych, jak np. wychowywanie dziecka, stosunek do kariery i aspektów finansowych czy zaangażowania rodziny w opiekę. Różnice te mogą także dotyczyć bardziej prozaicznych tematów, jak np. wybór imion dla chłopców i dziewczynek, kierowanie dzieci w stronę konkretnych pasji i zainteresowań, czy posiadanie zwierząt domowych.

Takie dyskusje warto przeprowadzić na samym początku, jeszcze zanim zacznie się planować z drugą osobą założenie rodziny. Jednak nawet w związkach, które ustaliły już swoje priorytety, mogą pojawić się sytuacje, w których konieczna jest szczera rozmowa.

Wzajemne przyznanie się do obaw i podzielenie się oczekiwaniami, planami i marzeniami może bardzo zbliżyć partnerów i uświadomić im, że znajdują się w tej sytuacji razem i wspólnie mogą się z nią mierzyć.

Sprawdź również jakie imię można wybrać dla dziecka zgodnie z prawem?

Bardzo istotne jest zaangażowanie mężczyzny w przebieg ciąży również na poziomie medycznym. Partner powinien wykazywać zainteresowanie zdrowiem kobiety ciężarnej i być na bieżąco ze wszystkimi badaniami i procedurami, którym ona się poddaje. Zaangażowany ojciec wie, jak często trzeba wykonywać USG, czym są badania prenatalne, jak przebiega ciąża i poród, a także które symptomy są szczególnie niebezpieczne w tym okresie i co należy zrobić, jeśli się pojawią.

Takie zainteresowanie może mieć realny wpływ na zdrowie matki i dziecka np. w różnych stanach nagłych. Jest to także ważny czynnik wsparcia emocjonalnego.

Samodzielne poszukiwanie informacji na temat ciąży jest wskazane, jednak warto skorzystać z oferty szkół rodzenia, które przekazują praktyczną wiedzę dotyczącą różnych aspektów rodzicielstwa. Jak pokazują badania, uczestnictwo w takich kursach pomaga redukować stres związany z oczekiwaniem na dziecko. 

Podczas zajęć ojcowie otrzymują też informacje praktyczne, które mogą okazać się wartościowe w trakcie porodu oraz podczas opieki nad noworodkiem. Uczestniczenie z partnerką w takich warsztatach pozwala pogłębić więź i lepiej zrozumieć różne aspekty związane z pojawieniem się dziecka.

Porody rodzinne stały się w ostatnim czasie niezwykle popularne. Świadczy to o bardzo znaczącej zmianie społecznej i zupełnie nowym modelu ojcostwa. Współcześni mężczyźni bardzo często postrzegają swoje uczestnictwo w narodzinach dziecka jako coś zupełnie naturalnego i oczywistego. Obecność partnera podczas porodu jest dla kobiety dużym wsparciem emocjonalnym, z kolei dla mężczyzny możliwość uczestniczenia w narodzinach dziecka znaczy wiele w kontekście więzi emocjonalnej i pozwala uniknąć poczucia wykluczenia w tak ważnym momencie.

Ojciec dziecka może też być wsparciem praktycznym, dlatego powinien on znać plan porodu i stanowisko swojej partnerki np. w kwestii znieczulenia, czy cesarskiego cięcia. Jego rola jest ważna także tuż po porodzie, kiedy osłabiona partnerka może nie mieć siły na wykonywanie różnych czynności przy dziecku.

Kolejnym przejawem zmian w postrzeganiu roli ojca jest też kwestia opieki nad noworodkiem. Dawniej była to domena kobiet, obecnie mężczyźni coraz częściej i chętniej uczestniczą w usypianiu dzieci, czynnościach higienicznych i pielęgnacyjnych, czy spacerach. Dzięki temu mogą w pełni poczuć więź z noworodkiem, co jest korzystne zarówno dla dziecka, jak i dla ojca.

Nowoczesny model ojcostwa zakłada, że ojciec nie jest gorszym czy mniej kompetentnym rodzicem i może samodzielnie sprawować opiekę. Takie zaangażowanie jest możliwe także ze względu na dostępność urlopów wychowawczych nie tylko dla matek, ale także dla ojców.  Pełnowartościowe uczestnictwo obojga rodziców w procesie wychowania dziecka ma korzystny wpływ na jego rozwój, wzmacnia też całą rodzinę.

Badania pokazują, że dzieci, które od urodzenia mają bliski kontakt z ojcami, zdecydowanie częściej wykazują lepsze zdolności społeczne, są bardziej pewne siebie oraz lepiej radzą sobie z emocjami w późniejszych etapach rozwoju. Ojcowie, którzy nawiązują więź z dzieckiem w okresie noworodkowym, tworzą fundamenty relacji, która przynosi obopólne korzyści przez całe życie.

Aktywne ojcostwo wiąże się także z większą dbałością o własne zdrowie. Bardzo często ojcowie chcą być w dobrej kondycji fizycznej, aby móc w pełni uczestniczyć w życiu swoich dzieci. Wspólna zabawa może też być formą codziennej aktywności fizycznej. W tym kontekście istotne jest także budowanie zdrowych nawyków żywieniowych dla całej rodziny. Ojcostwo sprzyja refleksji nad stylem życia i podejmowaniu lepszych decyzji dotyczących zdrowia. Może to być czynnik zniechęcający do prowadzenia ryzykownego trybu życia i popadania w szkodliwe nałogi.

Codzienna opieka nad dzieckiem może dawać ojcom poczucie sensu i zaangażowania. Taki kontakt pomaga łagodzić stres i wyzwala pozytywne emocje. Ponadto, zaangażowanie w pielęgnację dziecka umożliwia ojcom poczucie spełnienia w nowej roli rodzica. Dzięki temu poprawie może ulec ich samoocena oraz ogólna satysfakcja z życia. Tworzenie więzi z dzieckiem już na wczesnym etapie, pomaga ojcom lepiej zrozumieć jego potrzeby i przystosować się do nowej rzeczywistości rodzinnej.

Bibliografia:

1. Jeleniewska A. et al. Wpływ zaburzeń psychicznych u kobiet podczas ciąży i po porodzie na stan zdrowia dziecka. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2024; 20(1): 37–43.
2. Ratajczak Ł. Rola ojcowskich oddziaływań w rozwoju małego dziecka. Perspektywa rozwojowego zysku. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze2021; 8: 66–76.
3. Szymański S. et al. Wpływ zajęć w szkole rodzenia na zmniejszenie lęku porodowego. Pielęgniarstwo Polskie 2017; 2(64): 232-235.
4. Tryc A. Urlopy tacierzyńskie jako instytucjonalny dowód zmian w postrzeganiu roli ojca na przestrzeni lat. Kultura I Wychowanie 2021; 1(19): 129-141.