Na liście zabytków nie będzie domu cadyka. Trwa postępowanie w sprawie Jatek i Kinemy

Przez ostatnie lata żaden z miejskich radomszczańskich obiektów budowlanych nie znalazł się w rejestrze zabytków. W przypadku jednego odstąpiono od wpisu. Szansa stoi przed dwoma.

To dawne Jatki oraz budynek dawnego kina "Kinema". Postępowanie w tej sprawie toczy się u Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Łodzi. Zostało wszczęte 4 listopada 2021 r., na wniosek radnych z Komisji Rozwoju Miasta i Planowania Przestrzennego, pod przewodnictwem Jacka Gębicza. 

Od 2017 roku Łódzki Wojewódzki Konserwator Zabytków prowadził dotąd tylko jedno postępowanie dotyczące budynków czy też innych nieruchomości z terenu miasta. Chodzi o dawny dom cadyka przy ulicy Przedborskiej 9. Procedura została pod koniec sierpnia ubiegłego roku, a już 9 września zapadła decyzja ŁWKZ: odstąpienie od wpisania do rejestru. Tego samego dnia stała się ona ostateczna. 

Salomon Rabinowicz był cadykiem znanym na całą Polskę. Do dziś w rocznicę jego śmierci chasydzi z całego świata przybywają do Radomska, aby uczcić pamięć słynnego przodka.  Ostatnim cadykiem z tej dynastii był Salomon Henoch Rabinowicz, urodzony również w Radomsku w 1882 r., który przez 20 lat mieszkał w Sosnowcu. Zasłynął z założenia sieci szkół religijnych Keter Torah. Liczyła ona 36 oddziałów w Polsce. Należał do najbogatszych ludzi w przedwojennej Polsce. 

Decyzja ta została podyktowana wynikiem zgromadzonego materiału dowodowego. Pozwolił on ocenić, że obiekt ten posiada jedynie walory historyczne o znaczeniu lokalnym, związane z kulturą żydowską. Materiały archiwalne w jednoznaczny sposób wskazują, że był on miejscem zamieszkania ważnych dla społeczności żydowskiej Radomska osób – cadyka Salomona Rabinowicza oraz jego rodziny.

ŁWKZ ocenił , że ze względu na brak wartości artystycznych i stylistycznych, obiekt ten nie kwalifikuje się do wpisania do rejestru zabytków nieruchomych. - Rejestr zabytków jest najwyższą ustawową formą ochrony, którą objęte mogą być jedynie zabytki o szczególnej, ponadregionalnej wartości historycznej, artystycznej i naukowej - informuje Daria Błaszczyńska, zastępca ŁWKZ. 

Ze względu na posiadanie przez obiekt walorów historycznych, można objąć dom cadyka indywidualną ochroną konserwatorską na poziomie gminnej oraz wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Jak informuje Daria Błaszczyńska, w ciągu ostatnich trzech lat na terenie powiatu radomszczańskiego odstąpiono od wpisu do rejestru zabytków także w przypadku budynku kolejowej wieży ciśnień w Radomsku. - Z uwagi na fakt, że obiekt ten jest typologiczny, zupełnie pozbawiony wyposażenia wieży ciśnień, a jego stan techniczny spowodował znaczną utratę jego substancji zabytkowej, Łódzki Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że bezzasadne jest ujęcie go w rejestrze zabytków naszego województwa. Uwadze nie powinno jednak ujść także w tym przypadku, że obiekt ten nadal posiada duże znaczenie historyczne o charakterze lokalnym,  prezentuje wartości architektoniczne oraz dominuje i kształtuje krajobraz kulturowy tej części miasta, co przemawia za pozostawieniem jego ochrony konserwatorskiej na poziomie gminnej oraz wojewódzkiej ewidencji zabytków - zapewnia zastępca.