Alkoholizm – jak rozwija się uzależnienie i jakie są możliwości skutecznego leczenia?

Alkoholizm nie pojawia się nagle. Uzależnienie rozwija się stopniowo, często przez wiele lat, a pierwsze sygnały problemu bywają bagatelizowane zarówno przez osobę pijącą, jak i jej bliskich. Dobra wiadomość jest taka, że współczesna medycyna i psychoterapia oferują skuteczne metody leczenia - od detoksykacji i terapii stacjonarnej po leczenie ambulatoryjne i farmakoterapię wspierającą utrzymanie abstynencji lub ograniczenie picia - mówi dr n. med. Sławomir Adam Wolniak, lekarz specjalista psychiatra, prezes Wolmed Sp. z o.o. Szpital i Poradnie.

Alkoholizm – czym jest uzależnienie od alkoholu?

Uzależnienie od alkoholu to przewlekła choroba, która wpływa zarówno na funkcjonowanie organizmu, jak i psychikę człowieka. Osoba uzależniona stopniowo traci kontrolę nad ilością spożywanego alkoholu, odczuwa przymus picia i kontynuuje spożywanie mimo negatywnych konsekwencji zdrowotnych, rodzinnych, zawodowych czy finansowych. Wraz z rozwojem choroby pojawia się tolerancja na alkohol, czyli konieczność spożywania coraz większych ilości dla uzyskania tego samego efektu, a także objawy
zespołu abstynencyjnego po odstawieniu alkoholu.
Alkoholizm cechuje kilka etapów. W fazie przedalkoholowej alkohol jest traktowany głównie jako
sposób na poprawę samopoczucia, rozładowanie napięcia lub redukcję stresu. Picie wydaje się jeszcze
kontrolowane, jednak zaczyna pełnić funkcję regulowania emocji. Faza ostrzegawcza zakłada pojawienie
się pierwszych sygnałów utraty kontroli: częstsze sięganie po alkohol, picie w samotności, epizody
upijania się, „urwane filmy” i luki pamięciowe, ukrywanie rzeczywistej ilości wypijanego alkoholu.
Osoba pijąca zwykle nie dostrzega jeszcze problemu lub minimalizuje jego znaczenie. W fazie krytycznej
rozwija się psychiczne uzależnienie od alkoholu. Pojawiają się: silny głód alkoholowy, utrata kontroli nad
ilością spożywanego alkoholu, zaniedbywanie obowiązków rodzinnych i zawodowych, konflikty z
bliskimi, nieudane próby ograniczenia lub zaprzestania picia. Faza przewlekła to zaawansowane stadium
choroby alkoholowej. Występują w niej: ciągi alkoholowe, objawy zespołu abstynencyjnego po
odstawieniu alkoholu, pogorszenie stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, problemy społeczne,
zawodowe i finansowe, wysokie ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych. Na tym etapie samodzielne
przerwanie picia jest zazwyczaj bardzo trudne i wymaga specjalistycznej pomocy.
Dlaczego detoks poalkoholowy jest tak ważny?

W przypadku osób uzależnionych nagłe odstawienie alkoholu może być niebezpieczne. Mogą pojawić się
takie objawy jak: drżenie rąk, nadmierna potliwość, bezsenność, lęk i niepokój, nudności i wymioty,
wzrost ciśnienia tętniczego, napady drgawkowe, majaczenie alkoholowe (delirium tremens). Dlatego
pierwszym etapem leczenia często jest profesjonalna detoksykacja alkoholowa prowadzona pod nadzorem
medycznym. Celem detoksu jest bezpieczne przerwanie ciągu alkoholowego, złagodzenie objawów
abstynencyjnych oraz przygotowanie pacjenta do dalszej terapii. W Klinice Wolmed detoks poalkoholowy
trwa 5 dób i jest prowadzony przy całodobowej opiece lekarza i pielęgniarek. Pacjent otrzymuje
niezbędne leczenie farmakologiczne, elektrolity i witaminy, które pomagają bezpiecznie przejść przez
okres odstawienia alkoholu. Po zakończeniu detoksu pacjent może kontynuować leczenie w ramach
czterotygodniowego programu terapeutycznego. Obejmuje on między innymi: psychoterapię
indywidualną oraz grupową, warsztaty terapeutyczne, wykłady edukacyjne dotyczące mechanizmów
uzależnienia, zajęcia relaksacyjne, terapię ruchem, pracę własną pacjenta oraz trening umiejętności
radzenia sobie z głodem alkoholowym i nawrotami. Każdy dzień odbywa się według ustalonego
harmonogramu terapeutycznego, który pomaga odbudować strukturę dnia i wspiera proces zdrowienia.
Pacjenci pozostają pod całodobową opieką medyczną.

Leki zmniejszające głód alkoholowy

Współczesna psychiatria dysponuje lekami, które mogą wspierać proces leczenia uzależnienia od
alkoholu. Do najczęściej stosowanych należą: naltrekson, akamprozat i disulfiram. Leki te mogą

ograniczać głód alkoholowy, zmniejszać ryzyko nawrotu oraz wspierać utrzymanie abstynencji.
Farmakoterapia nie zastępuje jednak psychoterapii – stanowi jej uzupełnienie i powinna być prowadzona
pod kontrolą lekarza psychiatry.

Redukcja szkód – alternatywna ścieżka pomocy

W ostatnich latach coraz większą uwagę poświęca się tzw. redukcji szkód. Jej celem nie jest
natychmiastowa i całkowita abstynencja, ale zmniejszenie ilości spożywanego alkoholu oraz ograniczenie
szkód zdrowotnych, społecznych i psychicznych związanych z piciem. Przykładowe cele mogą
obejmować:
ograniczenie liczby dni picia
zmniejszenie ilości wypijanego alkoholu
rezygnację z epizodów upijania się
poprawę funkcjonowania rodzinnego i zawodowego
ograniczenie ryzyka zdrowotnego
Takie podejście może być pomocne dla osób, które nie są gotowe na pełną abstynencję, obawiają się
rozpoczęcia leczenia, nie identyfikują się jeszcze jako osoby uzależnione, chcą stopniowo ograniczać
picie pod kontrolą specjalisty. Badania pokazują, że nawet częściowe ograniczenie spożycia alkoholu
może przynieść istotne korzyści zdrowotne i poprawić jakość życia pacjenta.

Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na zdrowienie

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą, którą można skutecznie leczyć. Kluczowe znaczenie ma jednak
szybkie rozpoznanie problemu i podjęcie profesjonalnej pomocy. Niezależnie od tego, czy pacjent
wymaga detoksu, terapii stacjonarnej, leczenia ambulatoryjnego czy farmakoterapii, odpowiednio
dobrany program leczenia pozwala odzyskać kontrolę nad własnym życiem i rozpocząć proces trwałego
zdrowienia.